Overspel is overal anders

Als het om overspel gaat, zijn er grote culturele verschillen. Een Amerikaan die vreemdgaat ziet zichzelf als een engerd; in Frankrijk is het geen groot probleem.

De Franse vreemdganger Charles is verbaasd over de vraag. In therapie gaan? Hij? Integendeel. Sinds hij een minnares heeft, is hij juist gestopt met therapie, omdat hij eindelijk gelukkig is. Zijn problemen waren zijn huwelijk en slechte seks. ‘En die problemen zijn nu opgelost.’

Charles vertelt zijn verhaal in Lust in Translation, the Rules of Infidelity from Tokio to Tennessee van de Amerikaanse journaliste Pamela Druckerman. Druckerman reisde de wereld rond op zoek naar de verschillen in de manier waarop culturen omgaan met ontrouw.

Het is niet dat Charles niet monogaam wil zijn. Fransen behoren zelfs tot de trouwste partners ter wereld, hun reputatie ten spijt (die hebben ze volgens Druckerman te ‘danken’ aan hun onverbeterlijke presidenten). Maar zowel Franse bedriegers als bedrogenen zien overspel eerder als een ongelukkige maar voorspelbare gebeurtenis of keuze. Ontdekking betekent niet meteen scheiding, en overspel niet meteen een ondraaglijk schuldgevoel – mits de vaste partner niet nodeloos wordt gekwetst.

In Japan betekent een misstap ook niet meteen het einde van het huwelijk. De 40-jarige Midori in het boek: ‘Wat er ook gebeurt, je moet je partner er nooit laten achterkomen.’ En een schuldgevoel over haar affaire? Nee. Druckerman moest de vertaalster de vraag een aantal keer laten stellen, omdat Midori de vraag niet begreep.

Ook in Rusland, waarschijnlijk het meest promiscue geïndustrialiseerde land, blijkt liegen geen doodzonde. De lokale Cosmopolitan heeft zelfs tips voor de vreemdgaanster. ‘Probeer niet al te gelukkig te lijken. Als je eerst niet zong onder de douche, doe dat nu ook niet.’

Zoiets is ondenkbaar in de VS, schrijft Druckerman. Sinds scheiden eind jaren zestig wettelijk werd vereenvoudigd, zijn Amerikanen hogere eisen aan het huwelijk gaan stellen. Overspel werd scherper afgekeurd, echtelieden mogen geen geheimen voor elkaar hebben. ‘Het gaat niet om de seks maar om het liegen’, hoorde Druckerman telkens als het over vreemdgaan ging. Het is niet dat vreemdgaan in andere landen wordt geaccepteerd, concludeert Druckerman, maar alleen in de VS leidt het tot zulke pijnlijke en langdurige crises.

Omdat liegen het probleem is, bevelen Amerikaanse relatietherapeuten eerlijkheid aan als therapie. De bedrieger moet de bedrogene alles vertellen. Dat is een pijnlijk proces, waarvan nooit is aangetoond dat het werkt – maar het is wel de nationale therapie. Dat verklaart volgens Druckerman waarom Bill Clinton populairder was ná zijn affaire met Monica Lewinsky, dan ervoor. Het gedetailleerde rapport van aanklager Starr diende als biechttherapie tegenover zijn kiezers.

Zó scherp is de veroordeling van ontrouw dat geliefden zelfs uit elkaar gaan, hoewel ze dat eigenlijk niet willen. De reden: sommige overspelige Amerikanen walgen zo van zichzelf dat ze liever scheiden, ‘zodat ze zich niet van die griezels voelen’. Dat past bij wat de Groningse hoogleraar sociale psychologie Bram Buunk waarnam in zijn onderzoek naar mensen die vreemdgaan: zelfs de personen die overspel niet in alle gevallen afkeuren, zeiden in meerderheid dat ze waren vreemdgegaan uit verliefdheid of een slechte relatie – dus in elk geval niet zomaar.

Ook Nederlanders veroordelen overspel steeds scherper, zegt Jan Latten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat komt doordat huwelijken steeds minder beïnvloed worden door bijvoorbeeld de kerk of familie. Het gaat om romantiek, om trouw. Latten: ‘En als die wordt verstoord, wat is dan die relatie nog?’ In die zin lijkt Nederland op Druckermans Amerika.

Maar of we er ook zo hysterisch omgaan met vreemdgaan? Cijfers over al dan niet toegenomen therapiebezoek zijn er niet. Relatietherapeute Blanca van den Brand:. ‘Wel zie ik vaak dat vooral vrouwen die verliefd zijn op een ander, de kluts volledig kwijtraken. Dat ze zelf het sprookje van het eeuwige geluk doorbreken, kunnen ze maar moeilijk begrijpen.’

Maar de eerlijkheidstherapie lijkt zijn intrede nog niet te hebben gedaan. Hoogleraar relatie- en gezinstherapie Alfred Lange van de UvA vraagt zich ook af of het altijd beter is. Zolang je in staat bent om de vaste partner niets te laten merken, en zolang de intimiteit op peil blijft, kan het beter zijn om niets te zeggen. Leken we maar meer op de Fransen, schrijft Druckerman, konden we maar rekening houden met tegenslag.

De luxe om hoge verwachtingen te hebben over huwelijkse trouw zullen de welvarende Amerikanen zich waarschijnlijk niet laten ontnemen.

 

You may also like...

1 reactie

  1. rob schreef:

    ’t Is toch wat

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.